ABD’nin geçici ateşkes anlaşmasının süresini uzatmayacağını duyurmasıyla birlikte barış müzakerelerine dair umutlar ve stratejik Hürmüz Boğazı’ndan petrol tankerlerinin yeniden geçişine ilişkin beklentiler de olumsuz etkilendi. ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılarla birlikte savaşın uzama ihtimali arttı.
Reuters’a açıklamada bulunan üst düzey bir İranlı yetkili, İranlı kurumların Hürmüz Boğazı ve genel olarak bölgedeki gerilimin artışına karşı hazırlıklı olması gerektiğini ifade etti.
Yetkili, diplomasi çabalarının başarısız olması halinde Tahran’ın ABD’nin deniz ablukasını aşmak için “zamanında ve dikkatli” bir askeri operasyon gerçekleştirmeye hazır olduğunu belirtti.
60 GÜNLÜK SÜRE DOLDU
İran ile ABD arasında savaşı sonlandırma amacıyla 17 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptı, taraflara nihai bir barış anlaşması yapmaları için 60 günlük bir süre tanımaktaydı.
Bu mutabakat, İran’ın nükleer programı ve ABD yaptırımlarını kapsayan daha kapsamlı bir anlaşma için müzakere süreci öngörüyordu.
Ancak anlaşma, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticareti açısından kritik olan Hürmüz Boğazı’nın kontrolüyle ilgili çıkan uyuşmazlıklar nedeniyle kısa sürede zora girmeye başladı.
ABD Başkanı Donald Trump’a, Washington’un haziranda imzalanan geçici anlaşmayı uzatmayı düşünüp düşünmediği soruldu. Trump, böyle bir planlarının olmadığını ifade etti.
ABD İLE DEVRİM MUHAFIZLARI ARASINDA ARKA KAPI TEMASI
Müzakereler çıkmaza girerken ABD ile İran Devrim Muhafızları arasında arka kapı diplomasisi yürütüldüğüne dair haberler gündeme geldi.
Axios’un konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı habere göre, eski ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Devrim Muhafızları ile yakın ilişkileri bulunan Iraklı Kürt bir liderle görüştü. Bu aracılığıyla Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi’ye mesaj gönderildiği iddia edildi.
Trump’ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner ise Fox News’e yaptığı açıklamada ABD yönetimi ile İran yönetiminin farklı unsurları arasındaki temasa dair oldukça yoğun görüşmelerin gerçekleştiğini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI ANLAŞMAZLIĞI
İran, haziranda imzalanan mutabakatın kendisine Umman ile paylaştığı Hürmüz Boğazı’nı yönetme hakkını verdiğini savunurken Washington bu yorumu kabul etmedi.
İran’ın kendi belirlediği güzergah dışında Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemilere ateş açmaya başlamasıyla çatışmalar yeniden alevlendi. Trump, 7 Temmuz’da anlaşmanın artık geçerli olmadığını bildirmişti.
Reuters’a konuşan bir İranlı yetkili ise yeni müzakerelerin başlayabilmesi için ABD’nin birkaç hafta içinde mutabakat hükümlerinin tamamını yerine getirmesi gerektiğini söyledi.
İRAN EKONOMİSİNDE SAVAŞ BASKISI
İran hükümeti savaşta dirençli bir duruş sergilemeye çalışırken yeni ekonomik yaptırımların ülkedeki zorlukları artırmasından, toplumsal huzursuzluğu yeniden tetiklemesinden ve yönetimin meşruiyetini daha da zayıflatmasından endişe ediyor.
Savaş sırasında İran yüksek enflasyon, değer kaybeden para birimi, enerji sıkıntıları ve yapısal ekonomik sorunlarla mücadele ediyor. Savaşla birlikte zarar gören altyapılar, aksayan ticaret ve üretim kaybıyla birlikte yeniden inşa maliyetleri de ekonominin üzerindeki baskıyı artırmış durumda.
TRUMP’TAN UMMAN’A TEHDİT
İran, Hürmüz Boğazı’nın idaresi konusunda Umman ile ayrı bir anlaşma üzerinde görüşmeler yürütürken tarafların uzlaşmaya yaklaştığı bildirildi.
Buna karşın Trump ise uzun zamandır güvenlik ortağı olan Umman’a yönelik sert bir tehditte bulundu. Fox News’e konuşarak Umman’ın Amerika’nın önüne çıkması halinde ülkeyi bombalamakla tehdit etti.
Savaş süresince çoğu İran ve Lübnan’da olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti. İran da aralarında Umman, Ürdün, Kuveyt, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın bulunduğu ülkelerdeki ABD askeri üslerine ve altyapısına saldırılarda bulundu.
PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Savaş enerji piyasalarını da etkiledi; Brent petrol savaş sırasında 126 dolara kadar çıkarak savaş öncesi seviyesinin yaklaşık %75 üzerine yükseldi. Brent petrolün varil fiyatı pazartesi günü 2 doların üzerinde artış göstererek 90.87 dolardan işlem gördü. Ayrıca ABD’de benzin fiyatları da savaş öncesindeki galon başına 3 doların altındaki seviyelerden 4 doların üzerine çıktı.
The post ABD ateşkesi uzatmadı, İran’dan ”tam taarruz” açıklaması geldi first appeared on .
